حجتالاسلام اشکان صادقنژاد، مدیر گروه کشوری شیفتگان حضرت رضا (ع) در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، با واکاوی مستندات قرآنی، روایی، فقهی و تاریخی جایگاه عالمان دین، به تشریح وجوب شرعی تکریم علمای ربانی و ضرورت صیانت از حریم مرجعیت در برابر جنگهای شناختی عصر حاضر پرداخت.
وی با تأکید بر اینکه خداوند متعال در قرآن کریم شأنیتی فراتر از اعتبارات بشری برای عالمان ربانی ترسیم کرده است، اظهار داشت: بلندترین قله تکریم علما در آیه ۱۸ سوره آلعمران تجلی یافته است؛ جایی که ذات اقدس الهی، شهادت أُولُو الْعِلْمِ را در کنار شهادت خود و ملائکه مقرب بر حقیقت توحید قرار میدهد. علاوه بر این، قرآن کریم در آیه ۱۱ سوره مجادله وعده رفعت درجات ویژه به عالمان داده، در آیه ۲۸ سوره فاطر خشیت حقیقی را با ادات حصر ویژه علما دانسته ( إِنَّمَا یَخْشَی اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ )، در آیه ۹ سوره زمر هرگونه برابری میان عالم و جاهل را نفی کرده و در آیات ۴۳ سوره نحل و ۱۲۲ سوره توبه، اصل تفقه در دین ، انذار و وجوب رجوع به اهل ذکر را به عنوان مبنای مرجعیت معرفتی تثبیت فرموده است.
مدیر گروه کشوری شیفتگان حضرت رضا (ع) با استناد به جوامع روایی شیعه بهویژه الکافی، وسائل الشیعه و بحارالأنوار افزود: در منظومه روایی اهلبیت (ع)، علما وارثان بلافصل انبیا (اصول کافی، ج ۱، ص ۳۲) و همتراز پیامبران بنیاسرائیل معرفی شدهاند. عظمت این جایگاه تا بدانجاست که امام صادق (علیهالسلام) در روایتی (بحارالأنوار، ج ۲، ص ۱۴) از برتری وزن مداد علما بر خون شهیدان در روز قیامت خبر میدهند؛ چراکه جهاد و شهادت، خود محصول بصیرتی است که از قلم و بیان علمای ربانی تراوش میکند. همچنین در الکافی (ج ۱، ص ۳۸) رحلت فقیه مؤمن به ثلمه و شکافی جبرانناپذیر در پیکره اسلام تعبیر شده و امام هادی (علیهالسلام) در الاحتجاج طبرسی (ج ۱، ص ۹)، علمای عصر غیبت را ناخدایان کشتی نجات شیعیان و برترین بندگان نزد خداوند معرفی فرمودهاند.
حجتالاسلام صادقنژاد، عبادی بودن تعامل با علما و پیوند برکت علم با تعظیم استاد را از دیگر نکات مستند روایی برشمرد و ابراز کرد: در روایات معتبر، نگاه به چهره عالم (بحارالأنوار، ج ۲، ص ۵۱) و همنشینی با او (غرر الحکم) عبادت شمرده شده و رسول اکرم (صلیاللهعلیهوآله) اکرام عالم را عین اکرام خود و خداوند متعال دانستهاند (جامع الأخبار، ص ۳۸). همچنین بر اساس رسالة الحقوق امام سجاد (علیهالسلام) (تحف العقول، ص ۲۶۲؛ وسائل الشیعه، ج ۱۵، ص ۱۷۵) و کلام امیرالمؤمنین (علیهالسلام) (بحارالأنوار، ج ۲، ص ۶۱)، تعظیم، توقیر مجلس و تواضع در برابر استاد و عالم، شرط اساسی بهرهمندی حقیقی و برکت یافتن علم است؛ موضوعی که بزرگان فقه و اخلاق همچون شهید ثانی در منیة المرید بر آن تصریح کردهاند.
وی با تبیین مبانی فقهی جایگاه فقها در عصر غیبت تصریح کرد: بر اساس مقبوله عمر بن حنظله (الکافی، ج ۱، ص ۶۷؛ وسائل الشیعه، ج ۲۷، ص ۱۳۶) و توقیع شریف امام زمان (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) به اسحاق بن یعقوب (کمالالدین صدوق، ج ۲، ص ۴۸۴)، فقهای عادل، نواب عام امام معصوم (علیهالسلام) و حجت حضرت ولیعصر (عج) بر امت هستند و ردّ حکم آنان، در حد شرک به خداوند توصیف شده است. یکی از جلوههای دقیق فقهی در تکریم این جایگاه، استثنای تشریعی در احکام قبور است؛ به گونهای که در فقه شیعه، با وجود کراهت ساخت بنا و تجدید عمارت بر قبور افراد عادی، فقهای عظام در متون معتبری چون جواهر الکلام، عروة الوثقی و تحریر الوسیله، قبور انبیاء، ائمه اطهار (ع)، علمای ربانی و شهدا را از این کراهت مستثنی کرده و تشیید و پاسداشت مزار آنان را به جهت زنده نگه داشتن مکتب وحی، از مصادیق تعظیم شعائر الهی و امری راجح و مستحب دانستهاند.
مدیر گروه کشوری شیفتگان حضرت رضا (ع) با هشدار نسبت به حرمت مغلّظه هتک حرمت علمای دین در ابواب مکاسب محرمه (از جمله در آثار شیخ انصاری و امام خمینی) خاطرنشان کرد: تضعیف و اهانت به عالمان ربانی صرفاً تضییع حق یک فرد نیست، بلکه موجب وهن مذهب و سلب اعتماد عمومی از شریعت است؛ در نصوص معتبر روایی، آثار وضعی سنگینی برای این گناه کبیره ذکر شده است؛ از جمله حدیث قدسی در الکافی (ج ۲، ص ۳۵۱) که اهانت به اولیای الهی را اعلان جنگ با خداوند میداند، و روایت نبوی در امالی صدوق و بحارالأنوار (ج ۲، ص ۴۳) که سبک شمردن حق صاحب علم را نشانه قطعی نفاق برمیشمارد. به تعبیر عبرتآموز ابن عساکر در تبیین کذب المفتری، گوشت علما مسموم است و سنت الهی در رسوا کردن اهانتکنندگان به آنان، آشکار و قطعی است .
حجتالاسلام صادقنژاد با تفکیک دقیق میان عالم ربانی و عالم سوء اظهار داشت: البته در منظومه فقهی ما، تمامی این فضائل و احکام تکریمی ناظر به علمای متقی و ربانی است که مصداق کلام امام حسن عسکری (علیهالسلام) در الاحتجاج (ج ۲، ص ۲۶۳) باشند؛ یعنی فقیهانی که خویشتندار، نگهبان دین، مخالف هوای نفس و مطیع فرمان مولای خویشاند و حساب آنان از عالمان دنیاطلب و وابسته به سلاطین جور کاملاً جداست.
وی با مرور جلوههای تاریخی تکریم علما در سیره بزرگان شیعه افزود: تاریخ حوزههای علمیه آکنده از ادب عملی اساطین علم است؛ از تواضع شیخ طوسی در برابر شیخ مفید و سید مرتضی و شکوه کرسی کلام و افاده او در بغداد (روضات الجنات و الذریعه)، تا خضوع علامه حلی در محضر محقق حلی و خواجه نصیر (مجالس المؤمنین) و عزت علمی او در دربار سلطان محمد خدابنده (اعیان الشیعه). همچنین سیره شیخ مرتضی انصاری در تکریم هممباحثهای خود، سعیدالعلماء مازندرانی، هنگام انتقال مرجعیت از صاحب جواهر (قصص العلماء) و نیز صلابت آیتالله العظمی بروجردی در حفظ هیبت مرجعیت در برابر رژیم پهلوی و تکریم مبلغان بلاد، نشان میدهد که پاسداشت حریم علم، ستون فقرات بقای تشیع بوده است.
مدیر گروه کشوری شیفتگان حضرت رضا (ع) در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به هجمههای رسانهای دشمنان برای ایجاد شکاف میان نسل جوان و نهاد روحانیت تأکید کرد: در شرایط جنگ شناختی امروز، صیانت از سرمایه اجتماعی دین و نهادینهسازی فرهنگ تکریم علما یک ضرورت راهبردی است. برای تحقق این هدف و مقابله با جریانهای قداستزدا، میبایست برای هرگونه برنامهریزی فرهنگی و رسانهای، از افراد متخصص در علم تبلیغ، افراد با مهارتهای تبلیغی، و افراد حاضر در میدان تبلیغ استفاده کرد و نه از نظرات افراد غیرمتخصص؛ چراکه سپردن این میدان حساس به افراد بیگانه با فنون تبلیغ و اقتضائات میدانی، نقض غرض شرعی است.
وی در پایان یادآور شد: جامعهای که با اقتدا به سیره متقن معصومین (ع) و بزرگان سلف، قدر عالمان ربانی و مرزبانان اندیشه خود را بداند و حریم مرجعیت را محفوظ بدارد، خود را در برابر طوفانهای فکری و انحرافات عقیدتی بیمه کرده و مسیر ظهور مصلح کل، حضرت ولیعصر (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) را هموار خواهد ساخت.











نظر شما